Ba?y?yklyk Sistemi Nedir?

Vücudumuzun içinde ba?y?yklyk sistemi ady verilen ?a?yrtycy ve bir o kadar da ilginç savunma mekanizmasy vardyr. Ba?y?yklyk sistemi insano?lunu "mikrop" diye tanymlanan, enfeksiyona yol açabilen virus, bakteri, mantar ve parazit gibi mikrororganizmalaryn zarar verici etkilerine kar?y korur.

Ynsan vücudu çevresinde bulunan çok sayydaki mikrobun saldyrysyna u?rar ve bu organizmalar vücudumuza girebilmek için u?ra? verir. Sa?lykly bir vücut; kar?yla?ty?y hastalyk etkenleriyle ve yabancy maddelerle ço?unlukla "çaktyrmadan" ba?eder. Mikroplarla ba?edemedi?imiz durumlarda da "hasta" oluruz.

Ba?y?yklyk sisteminin görevi de; öncelikle bu organizmalaryn vücuda girmelerini engellemek veya girer ise vücuda girdikleri yerde yutmak, yayylmalaryny engellemek ya da geciktirmektir. Ba?y?yklyk sistemi bu görevlerini, ya?am süresi boyunca sürdürür ancak bazy ko?ullarda ba?y?yklyk sistemi zayyflar.

Vücudumuzun Direnç Mekanizmalary

Ynsano?lu milyonlarca hastalyk yapabilen mikroorganizmalarla dolu bir çevrede ya?amyny sürdürmektedir. Bu organizmalara kar?y ba?y?yklyk sistemi 2 farkly a?amada organizmayy savunur.


Do?al Ba?y?yklyk

Anne sütünden geçen bazy maaddelerle ve geçirdi?imiz hastalyklarla kazanylan, dy? etkenlerden bizi koruyan halihazyrda var olan savunma sistemidir.

Vücuda a?yz, burun ve deriden giren mikrop, bakteri, ve virüsler ilk olarak yukaryda sözügeçen do?al ba?y?yklyk sistemi ile kar?ylanyr. E?er durdurulabiliyorsa bu sistem tarafyndan durdurulur.

Mikrop hastalyk yapabilmek için önce organizmada yerle?mesi ve yerle?tikten sonra çe?itli engelleri a?masy gereklidir. Bu engellerin ba?ynda giri? kapysy engelleri olarak da niteledi?imiz deri ve mukozadaki engeller gelir. Derimiz, ba?y?yklyk sisteminin en önemli kysmyny olu?turur.

Derinin dyd?ynda burnumuz, gözlerimiz ve a?zymyz mikroplar için belirgin birer giri? kapysydyr. Gözya?y ve mukusun içerdi?i enzimler birçok bakterinin hücre duvaryny parçalayycy niteliktedir. Tükürük ayny zamanda antibakteriyel özelliktedir.


Kazanylmy? Ba?y?yklyk

E?er ki vücuda giren mikrop, bakteri, ve virüsler yukaryda sözügeçen do?al ba?y?yklyk sistemi ile durdurulamyyorsa kazanylmy? ba?y?yklyk sistemi devreye girer. Kazanylmy? ba?y?yklyk sistemi bizim dy?arydan aldy?ymyz maddelerle(a?y, serum ve bazy besin destekleri) sa?lanyr.

Ba?y?yklyk Sisteminin Yapysy

Ba?y?yklyk sisteminde yer alan organ, yapy ve hücreler ayryntyly bir etkile?im içindedir. Bu sistemin temel bile?enleri olan timus bezi, kemik ili?i, dalak, lenf sistemi akyuvarlar (monosit-makrofaj sistemi) hormonlar ve bazy proteinler hepsi birlikte birbirlerini tamamlayycy bir i?bölümü içinde çaly?yrlar.

Ba?y?yklyk sisteminin temel ö?eleri;



Akyuvarlar (lökosit) ba?y?yklyk sistemimizin en önemli sava?cylary ve immünolojik savunmanyn temel faktörleridir. Akyuvarlar dy? etkenleri ilk kar?ylayan hücrelerdir. E?er bu sistem geçilirse hastalyk dedi?imiz durum ortaya çykar. Lökositler damar içinde dolanyrken, tehlike sinyallerini aldyklary bölgelerde damardan ayrylyp bakteri ve ölü doku gibi yabancy cisimlerin etrafyny sarabilirler. Lökositler plazma kaynakly kan proteinleri birlikte organizmanyn bütünlü?ünü sa?lamakta askeri güç gibi görev yaparlar. Bu sava?çylaryn da bakteri ve virüslerin yok edilmesinde çaly?an farkly çe?itleri vardyr. E?er bu sistem geçilirse hastalyk dedi?imiz durum ortaya çykar.

• Granülositler
• Lenfositler
• Monosit ve Makrofajlar

Vücudun bir çok bölgesinde gruplar halinde bulunur. Boyun, koltuk alty, kasyklarda oldu?u gibi yüzeyde bulunan lenf dü?ümleri kolaylyklla farkedilebilir. Ancak gö?üs ve karyn bo?lu?unda da çok sayyda lenf dü?ümü mevcuttur. Bunlaryn ba?lyca görevi vücuda giren yabancy maddelere kar?y bir süzgeç olu?turarak, mikroplaryn vücuda yayylymlaryny engellemek ya da geciktirmektir. Dü?ümler içinde ba?y?yklyk sistemine ait sayysyz hücre bulunmakta, bu hücreler insana zarar verebilecek maddelerin geçi?ine engel olmaya çaly?maktadyrlar. Bu mücadele syrasynda lenf bezeleri ?i?erek elle ya da gözle farkedilebilecek boyutlara ula?abilmektedir. Bademciklerimiz de birer lenf dü?ümüdür. Bakteriler ya da virüslerle yo?un bir biçimde sava?ty?ynda, bademciklerimiz ?i?er ve iltihaplanyr.



Sol bö?rümüzün arka bölümünde yeralyr. Kyrmyzy kan hücreleri ve immun sistemin beyaz kan hücreleri için depo olarak görev yapar, ayny zamanda kandaki yabancy maddelerin büyük bir kysmyny süzer.



Gö?üs bo?lu?u içinde yer alan iki parçadan olu?an bir organdyr. Lenfosit, T lenfosit veya sadece "T hücreleri" timus'ta büyür, e?itilir ve olgunla?yr ve ba?y?yklyk sisteminde üstlendikleri görevleri yerine getirmek üzere yeniden kana kary?yrlar. Küçük çocuklarda akci?er filmlerinde rahatlykla farkedilecek kadar büyük olan bu organ 20 ya?yndan sonra giderek küçülür.



Kemiklerin ortasynda bulunan ya?ly ve gözeli bir dokudur. Ba?y?yklyk sisteminde çok önemli i?levleri olan akyuvarlar da dahil olmak üzere bütün kan hücrelerinin yapym yeridir.