KEMOTERAPY YLAÇLARI

Kemoterapi Ylaçlary ve Yan Etkileri :

A?a?yda listelenmi? halde kemoterapi ilaçlary ve olasy yan etkileri sunulmu?tur. Akylda tutulmasy gereken önemli nokta her ilaç için bu yan etkilerin belli oranlarda görülebilece?i veya bazy hastalarda hiçbir yan etkinin ortaya çykmayabilece?idir.

BCNU (Carmustine): Uygulamasy damar içine olarak 15 ila 45 dakika arasynda de?i?mektedir. Daha kysa süreli infüzyonlarda; damarda ?iddetli yanma ve kabarma görülmektedir. Yan etkileri arasynda kemik ili?i baskylanmasy görülmekte ve bu yan etki genellikle geç ortaya çykmaktadyr. Di?er yan etkileri, uygulanan damar boyunca yanma ve a?ry, yüzde kyzarma, bulanty ve kusmadyr. Az rastlanan yan etkiler arasynda ise, ço?unlukla geri dönü?ümlü olan karaci?er ve böbrek fonksiyonlarynda bozulma görülmektedir. Uzun dönem tedavi olarak uygulandy?y takdirde akci?erlerde hasar (toksisite) olu?masyna sebep olabilmekte (nefes darly?y yaratmakta) ve bu durumda ölüm riski yaratabilmektedir.

Bleomycin: Uygulamasy damar içi, kas içi, derialty veya intrakavital (Akci?er zary, karyn zary içine) olarak de?i?mektedir. Yan etkileri arasynda ?iddetli ate? ve deri reaksiyonlarynyn (deride siyaha çalan renk de?i?imi) yany syra deride yanma ve iltihaplanma, tyrnak yuvasynda ?i?me ve kalynla?ma görülmektedir. Saç kayby, ka?ynty ve ba? a?rysy da görülebilecek yan etkiler arasyndadyr. 400U' dan daha yüksek toplam doza ula?ylmasy durumunda yüksek akci?er toksisitesi riski gözlenmektedir.

Busulfan : Oral olarak uygulanmaktadyr.Yan etkileri; dü?ük doz uygulandy?ynda dü?ük lökosit sayysy, yüksek dozda uygulandy?ynda ise pansitopenidir. Akci?erde nefes darly?yna yol açan fibroza sebep olabilmekte fakat bu nadiren ölümcül olmaktadyr. Hormonal olarak, jinekomasti (meme dokusunda büyüme), testislerde hasar veya i?levsizlik, iktidarsyzlyk ve amenoreye (amonerrhea) neden olabilmektedir.Böbrek üstü bezi i?levlerinde bozulma ve deride siyahla?ma görülen yan etkileri arasyndadyr.

Carboplatin (Paraplatin): Damar içine uygulanmaktadyr. Yan etkileri, kemik ili?i baskylanmasy ve özellikle kanama riskini artyran trombositopenidir. Bunlaryn yany syra, bulanty, kusma ve nefrotoksisite (böbrek hasary), nörotoksisite (ayaklarda ellerde hissizlik ve karyncalanma) ve ototoksisite (duyma duyusunda azalma) de görülebilen yan etkiler arasynda olsa da bunlar sisplatine göre nispeten daha azdyr. Nadir görülen yan etkiler ise(%3'den daha az ) saç kayby, deride kyzaryklyk, a?yzda yara olu?umu ve so?uk algynly?y benzeri durumdur (ate?, ü?üme, titreme, ba? a?rysy, eklem a?rysy, kas a?rysy ).

CCNU (Lomustin): A?yz yoluyla uygulanmaktadyr. Aç karnyna alynmalydyr. Doz kysytlayycy yan etkileri; enfeksiyon riskini artyran kemik ili?i baskylanmasy, kanama ve kansyzlyktyr. Di?er yan etkiler arasynda ishal, i?tah kayby, uyu?ukluk, koordinasyon bozuklu?u yer almaktadyr. Saç kayby ve geçici karaci?er fonksiyon yetersizli?i de ortaya çykabilen yan etkiler arasyndadyr.

Chlorambucil (Leukeran): A?yz yoluyla uygulanmaktadyr. Kan hücrelerinden eritrosit, lökosit ve trombositlerin dü?mesine sebep olan kemik ili?i baskylanmasy doz kysytlayycy yan etkisidir. Yüksek dozda uygulandy?ynda, merkezi sinir sistemi üzerinde nöbet ve koma gibi bazy etkileri görülmü?tür. Çok syk olmasa da mide barsak sistemde a?ry ve kasylmalar ortaya çykabilmektedir. Uzun dönem tedavi olarak kullanyldy?ynda akci?erde hasar olu?umuna sebep olabilmektedir. Son olarak bu ajanyn kullanylmasyyla sperm olu?umu baskylanabilmektedir.

Cholrodeoxyadenosine (Cladribine): Uygulamasy sürekli damar içi infüzyonla 5 ila 7 gün arasynda de?i?mektedir. Ba?lyca yan etkisi nötröfil ve lenfosit hücrelerinde görülen dü?ü?tür. Bu dü?ü? bakteriyel enfeksiyonlaryn olu?masyna meydan verirken, ilaçtan dolayy olu?an ba?y?yklyk sisteminin baskylanmasy tehlikeli enfeksiyonlaryn olu?masyna sebep olabilmektedir. Bu ilacy kullanan hastalaryn %50'sinde deride kyzaryklyk ve kurde?en olu?umu görülmü?tür.

Cis-platinum: Damar yoluyla veya vücut bo?luklaryna uygulanmaktadyr.Ylacy kullanacak hastanyn syvy dengesinin iyi olmasy gerekmektedir. Syvy dengesinin yetersiz kalmasy durumunda, yan etkilerin daha ?iddetli ?ekilde ortaya çykty?y kanytlanmy?tyr.Böbrek fonksiyonlary yetersiz olan, duyma güçlü?ü çeken, daha önceden nöropatiye (periferal sinir sistemi hasary) maruz kalmy? veya cis-platin alerjisi olan hastalarda uygulanyrken son derece tedbirli davranylmalydyr. Yan etkileri; bulanty-kusma, anafilaktik reaksiyonlar (hyzly nabyz, hyrylty, dü?mü? kan basyncy ve yüzde olu?an ödemler) , böbrek fonksiyonlarynda bozulma, i?itme zorlu?u, ellerde ve ayaklarda karyncalanma ve hissizlik yaratan sinir hasary, kanama ve enfeksiyona sebep olan kemik ili?i baskylanmasy, elektrolit (sodyum, potasyum, magnezyum) dengesizlikleri ve kalp rahatsyzlyklarydyr.

Cytarabine (Ara-C): Uygulamasy derialty, kas içi veya damar içi olarak yapylabilmektedir. Doz kysytlayycy toksisitesi, genellikle geç ortaya çykan kemik ili?i baskylanmasydyr. Uygulanan yüksek toplam dozlar kalycy merkezi sinir sistemi hasaryna yol açabilmektedir. Beyincikte meydana gelebilecek hasar; konu?mada zorluk, yürümede zorlanma, görme mekanizmasynda bozulma ve bazy nörolojik sorunlara yol açabilir. Beyincikte olu?an hasar genellikle 50 ya? üstü hastalarda ortaya çykmaktadyr. Di?er ortaya çykabilecek yan etkiler, deride kyzaryklyk, bulanty ve kusma, ishal, i?tah kayby, a?yzda olu?an yaralar, geçici karaci?er fonksiyon bozuklu?u, ate?, vücut a?rysy, deride kyzaryklyk ve geli?ebilecek so?uk algynly?y benzeri tablodur. Nadiren akci?erlerde syvy tutulumu meydana gelebilmektedir.

Cyclophosphamide (Endoksan): Damar içi yada a?yz yoluyla uygulanmaktadyr. Yan etkileri; kemik ili?i baskylanmasy, hemorajik sistit (kanly idrarla birlikte mesanede ?iddetli yanma hissi), saç kayby, elektrolit dengesizlikleri (özelikle sodyum), bulanty ve kusmayla ortaya çykan gastrointestinal hasar ve nadir karaci?er fonksiyon bozukluklarydyr. Akci?erlerde hasarlanmasy görülebilir. Cinsel olarak; adet atlamasy, testislerde ve yumurtalyklarda fonksiyon bozukluklary ortaya çykabilmektedir. Kysyrlyk yapabilir.

Docetaxel (Taxotere): Uygulamasy damar yoluyla yapylyr. Doz kysytlayycy yan etkileri nötropeni (dü?ük kan akyuvar sayysy) ve nadiren dü?ük trombosit (kanda pyhtyla?mayy sa?layan hücre sayysynda azalma) sayysydyr. Allerjik reaksiyonlara, akci?erde ve bacaklarda ?i?liklere neden olabilmektedir. Ellerde ve ayaklarda karyncalanma ve hissizlik yaratan sinir hasary yapabilir.

Doxorubicin (Adriamycin): Kullanylan genel uygulamalary damar yoluyladyr. Yan etkileri; kemik ili?i baskylanmasy, stomatit (a?yzda olu?an yara), bulanty, kusma ve nadiren ishaldir. Deride hiperpigmentasyon (deri renginde koyula?ma) ve tyrnaklarda renk de?i?iklikleri yany syra, gözlerde yanma ve a?yry ya?lanma görülebilecek olasy yan etkiler arasyndadyr. Fark edilebilir saç kaybyna sebep olur. Radyoterapi almy? hastalarda yenileyen yumu?ak deri reaksiyonlary görülmektedir.

Damar dy?yna syzmasy durumunda (Ekstravazasyon) syzynty olan bölgede derin doku hasaryna yol açabilir. Ekstravazasyon görülen hastalaryn %33'ünde ciltte derin yara olu?umu görülmü?tür. Olu?an yaranyn iyile?medi?i durumlarda bazen cerrahi müdahale gerekebilmektedir.

Doksorubisin uygulamasynyn en önemli yan etkisi kalp hasary geli?imidir. Uygulanan doza ba?ymly geli?en kalp hasarynyn tybbi tedavisi oldukça zordur. Bu komplikasyonun ortaya çykmasynda etkili olan risk faktörleri; maksimum doz olan 550mg/m2 doza ula?ylmasy, hastanyn 70 ya? ve üzeri olmasy, kalp bölgesinden radyoterapi almy? olmasy ve geçmi?te kalp krizi yada yüksek kan basyncy gibi kalp hastalyklaryna sahip olmasydyr.

Etoposide (VP-16, VePesid): Uygulamasy damar yoluyla en az 30 dakika ?eklindedir. Ylaç çok hyzly verildi?i takdirde ?iddetli hipotansiyon (dü?ük kan basyncy) ortaya çykabilmektedir. Etoposid ayny zamanda a?yz yoluyla da verilebilmektedir. Ylacyn damar dy?yna kaçmasyndan kaçynylmalydyr. Ba?lyca yan etkisi kemik ili?i baskylanmasydyr. Bulanty, kusma ve i?tah kayby ortaya çykabilir. Di?er yan etkiler, saç kayby, ba? a?rysy, ate? ve dü?ük kan basyncydyr. Nadiren kalp krizi, kalp yetmezli?i, sinir hasary, yorgunluk, uyku, ve eller-ayaklarda karyncalanma ortaya çykabilir. Ayryca lösemi (kan kanseri) geli?im riskinde arty? olabilece?i görülmü?tür.

5-Flourouracil (5-FU): Damar yoluyla ve bazy vücut bo?luklaryna uygulanabilmektedir. Yan etkileri, bulanty, kusma, a?yzda yara (stomatit-mukozit) olu?umu, yemek borusunda yaralar ve mide ülserleridir. Dü?ük lökosit sayysy görülebilece?i gibi, saç kayby ve tyrnaklarda renk de?i?imi ortaya çykabilmektedir. Cilt güne?e duyarly hale geldi?i için güne?ten sakynma önerilmektedir. Ba? a?rysy, görme bozukluklary ve yürürken denge kayby (serebellar ataksi) gibi yan etkiler nadir görülen yan etkisidir. Gö?üs a?rysy, ani ölüm ve düzensiz kalp aty?lary ?eklinde bildirilen kalp hasary vakalary mevcuttur fakat mekanizmasy bilinmemektedir. Ayryca, deride kyzaryklyk ve kabarma, el-ayaklarda yanma hissine neden olabilmektedir.

Fludarabine (Fludara): Uygulamasy damar yoluyla kysa süreli (30 dakika civarynda) veya a?yz yoluyladyr. Yan etkileri arasynda kemik ili?i baskylanmasy bulunmaktadyr. Bu durum enfeksiyon kapma riskini artyrmaktadyr.Di?er yan etkiler; bulanty, kusma, ishal (hastalaryn %30'u), hafif ve geçici böbrek ve karaci?er yetmezli?idir. Uyku ve deride kyzaryklyk nadiren görülen yan etkilerdir. Akci?erde iltihaplanma(interstisyel pnömoni) az görülür fakat birkaç hafta içinde geri dönü?üm göstermektedir.

Gemcitabine (Gemzaar): Uygulamasy damar yoluyla 30 dakika civaryndadyr. Yan etkileri, kanama riskini artyran kemik ili?i baskylanmasydyr (azalmy? trombosit sayysy). Di?er yan etkileri; deride kyzaryklyk, ate? , bulanty- kusma ve grip benzeri tablodur.

Herceptin (Trastuzumab): Uygulamasy damar yoluyladyr. Tek ba?yna verildi?ine görülen yan etkiler, ishal, ü?üme, ate?, ba? a?rysy, ba? dönmesi, dü?ük kan basyncy ve deride kyzaryklyklardyr. Kemoterapiyle birlikte verildi?inde kalbe yönelik yan etkileri artmaktadyr. Kombinasyon ?eklinde di?er ilaçlarla kullanyldy?ynda görülen di?er bir yan etki ise hafif ve orta derecede üst solunum yolu enfeksiyonlarydyr.


Ifosfamide (Haloksan): Uygulamasy damar yoluyla kysa süreli ?ekilde ve 30 dakika civarynda olmasyna ra?men uzun süreli uygulamalara (120 saate kadar) çykylabilmektedir. Mesna kullanymy ve syvy deste?i yüksek doz ifosfomid kullanymyndan kaynaklanan hematüriyi (kanly idrar) önlemek amacyyla gereklidir.

Saç kayby, bulanty kusma ve kemik ili?i baskylanmasy bildirilen yan etkiler arasyndadyr. Ifosfamid yüksek dozda kullanyldy?ynda nörolojik toksisite ortaya çykabilmektedir. Nöbet geçirme, yürümede zorluk çekme ve güçsüzlük gibi komplikasyonlarla da kar?yla?ylmy?tyr.


Irinotecan (Campto): Uygulamasy damar yoluyladyr. Doz kysytlayycy yan etkileri ishal ve dü?ük lökosit sayysydyr (enfeksiyon riskini artyryr). Di?er yan etkileri, bulanty , kusma ve saç kaybydyr. Ate? ve nefes darly?yyla ortaya çykan akci?er toksisitesi görülebilmektedir.

Melphelan (Alkeran): Uygulamasy oral yoldandyr. Emilim en iyi aç karnyna gerçekle?mektedir. Ba?lyca yan etkisi kemik ili?i baskylanmasydyr. Uzun dönem kullanyldy?ynda miyelodisplazi ve lösemi (kan kanseri) riskini artyrmaktadyr. Di?er yan etkileri, saç kayby, stomatit (a?yzda yaralar), dermatit (ekzema) ve Akci?er fibrozisidir. Bunlaryn yanynda, dü?ük kan basyncyyla ?iddetli allerjik reaksiyonlar, terleme ve kalp rahatsyzlyklary bildirilmi?tir.

Methotrexate : A?yz yoluyla, kas içine, damar içine veya intratekal (beyni çevreleyen zar bölgesinin içine) uygulanabilmektedir. Kemik ili?i baskylanmasy (enfeksiyon riskini artyryr),bulanty, kusma, i?tah kayby görülen yan etkileridir.Di?eti enfeksiyonu, faranjit, mukozal ülser olu?umu di?er yan etkileridir. Karaci?er yetmezli?i, deride kyzaryklyk, ka?ynty, renk de?i?iklikleri, saç kayby ve y?y?a duyarlylyk gibi yan etkiler bildirilmi?tir. Yüksek doz kullanyldy?ynda böbrek yetmezli?ine neden olabilir. Ba? dönmesi, bulanyklyk, ü?üme, ate?, akci?er fibrozu gibi yan etkilerle de kar?yla?ylmy?tyr.

Mitoxantrone (Novantrone): Uygulamasy damar yolundandyr. Ylacyn ekstravazasyona (damar dy?yna ilaç syzmasy) yol açmamasy için çok dikkatli olunmalydyr. Doz kysytlayycy yan etkisi kemik ili?i baskylanmasydyr. Di?er yan etkileri; bulanty, kusma ve stomatittir (a?yzda yaralar). Nadir görülen yan etkileri arasynda ise; kabyzlyk ve saç kayby bulunmaktadyr.

Kalbe yönelik yan etkileri olu?abilmektedir. Bunu önlemek için uygulanan maksimum dozun (toplamdozun) 160mg/m2'yi geçmemesi gerekmektedir.

Oxaliplatin (Eloxatin): Damar yoluyla kysa süreli veya uzatylmy? 120 saate kadar sürekli infüzyon ?eklinde uygulanabilmektedir. Sinir hasary (ellerde ve ayaklarda bazen dudaklarda hissizlik ve karyncalanma) olabilir fakat genellikle ilaç kesildikten sonra düzelir. Kanda lökosit ve trombositlerde hafif dü?ü?lere sebep olabilir.

Paclitaxel (Taxol): Uygulamasy damar yoluyladyr. Ylacyn uygulamasy syrasynda allerjik ?ok ve di?er allerjik reaksiyonlara raslanabilmektedir. Bu reaksiyonlar; hyrylty, nefes darly?y, yüzde kyzarma, ?i?me ve dü?en kan basyncy (tansiyon) dyr.

Taxol' ün doz kysytlayycy yan etkisi kemik ili?i baskylanmasydyr. Hissizlik, karyncalanma ve acyyla ortaya çykan nöropati (sinir hasary) görülebilen yan etkileridir. Nöropati ilacyn kullanymy kesildi?inde geri dönebilmektedir. Fakat ?ikayetlerin kaybolmasy genellikle birkaç ay sürmektedir. Kalp aty?ynda yava?lamaya (bradikardiye) sebep olmaktadyr fakat bu kysa sürelidir. Di?er yan etkileri, bulanty, kusma, ishal, a?yz yarasy, saç kayby, eklem-kas a?rylaryny kapsayan so?uk algynly?y sendromu, ate?, deride kyzaryklyk, ba? a?rysy ve yorgunluktur.

Procarbazine (Natulan): Uygulamasy a?yz yoluyla yada damar yolundandyr. Procarbazine'nin bazy gydalar ve ilaçlarla etkile?imi vardyr. Bu nedenle bu gydalar ve ilaçlar tedavi süresince alynmamalydyr. Bu yan etkiye sebebiyet verebilecek bazy ilaçlar etanol (alkol), efedrin, epinefrindir. Bu ilaçlarla, bulanty ve kusma, görsel rahatsyzlyklar ve ba? a?rysynyn yany syra, gö?üs a?rysy ve anormal nabyz gibi kalp rahatsyzlyklaryna da sebep olabilmektedir. Bira, peynir, ?arap, muz gibi gydalarla yüksek kan basyncy, titreme, eksitasyon (psikomotor aktivitede ?iddetli arty?)gö?üs a?rysy, anormal nabyz düzeni gibi kalp rahatsyzlyklaryna neden olabilir. Kemik ili?i baskylanmasy bu ilacyn doz kysytlayycy yan etkisidir (kanama ve enfeksiyon riskini artyryr). Di?er yan etkiler, bulanty, kusma, ate?, ü?üme, terleme, eklem ve kaslarda a?ry yaratan so?uk algynly?y ?ikayetleridir. Saç kayby, ka?ynty ve deride kyzaryklyk bildirilmi?tir. Sinir sistemi toksisitesi (yan etkisi) ba? dönmesi, yürümede bozukluk, ellerde ve ayaklarda hissizlik ve karyncalanmadyr. I?y?a kar?y duyarlylyk ve kadynlarda adet atlamasy ve erkeklerde kysyrlyk yapabilir.

Maphthera (Rituximap): Damar yoluyla uygulanyr. Yan etkileri ate?, titreme, bulanty, kusma, yorgunluk, ka?ynty, hyrylty, nefes darly?y, dü?ük kan basyncy ve bo?azda veya dilde ?i?medir. Hastalyk bölgelerinde a?ry ve ate? görülebilmektedir.

Ymmunolojik olarak, hastalaryn ço?unlu?unda kan hücrelerinden B-lenfositlerinde azalma görülmü?tür fakat bu enfeksiyon riskinde arty?a sebep olmaz. Kemik ili?i baskylanmasy ve anemi nadirdir. Düzensiz ve/veya hyzly nabyz aty?yna sebep olan karditoksisite (kalp yan etkisi) bildirilmi?tir. Nadiren eklem a?rylary, ishal, yüksek kan basyncy, gö?üs a?rysy, i?tah kayby, iç sykyntysy, yorgunluk, ve tat alma eksikli?i yapabilir.

Topotecan (Hycamtin): Uygulamasy damar yoluyladyr. Ba?lyca yan etkisi enfeksiyon riskini artyran nötröpenidir. Dü?ük trombosit ve anemi de bildirilen yan etkilerindendir. Hastalaryn %30'unda bulanty ve kusma görülmü?tür. Hastalaryn 1/3'ünde 40 dereceden yüksek ate? gözlemlenmi?tir ve %10-12'sinde idrarda mikroskobik düzeyde kana rastlanmy?tyr.

Vinblastine : Uygulamasy toplam dozun 1 dakika içinde damardan verilmesi ?eklindedir. Bu ilaç ?iddetli tahri? edici özeli?e sahip oldu?u için deri atyna yada kas içine verilmemelidir.

Ba?lyca yan etkisi kemik ili?i baskylanmasydyr. Bu yan etki kandaki lökosit (akyuvar), eritrosit ve trombositlerin sayylarynda dü?meye sebep olmaktadyr. Bu dü?ü?ler; enfeksiyon ve kanama riskini artyrdy?y gibi, egzersiz toleransynyn dü?mesine ve nefes darly?yna da neden olmaktadyr. Nadiren bulanty, kusma, kabyzlyk ve karyn a?rylary görülür. Sykynty, ba? a?rysy, kyryklyk, çenede olu?an a?rylar, idrar sorunlary ve konvülsiyon (istemsiz kasylma) olarak ortaya çykan nörotoksisite (sinirsel zarar) bildirilen yan etkilerindendir. Di?er yan etkileri, hafif saç kayby, a?yzda yara olu?umu ve deride güne?e kar?y geli?en hassasiyettir.

Vincristine (Oncovin): Uygulamasy damar yoluyladyr. Vinkristin bazen ?iddetli a?ry, nöbet, kabyzlyk ve mesanede fonksiyon bozuklu?una yol açan nörotoksisiteye (sinir sisteminde hasar) sebep olur. Ekstravazasyondan (damar dy?yna ilaç syzmasy) kaçynylmalydyr. in'in doz kysytlayycy yan etkisi nörotoksisitedir (sinirsel hasar).

Vinorelbine (Navelbine): Genellikle 20 ila 30 dakika civarynda damardan uygulanmaktadyr. Ba?lyca yen etkisi kemik ili?i baskylanmasydyr. Bu yan etki dü?ük lökosit (kandaki akyuvar hücrelerindeki azalma) ve anemiyi kapsamaktadyr. Nörotoksisite (sinir sisteminde olu?an istenmeyen yan etki) hastalaryn %30'unda, kabyzlyk ve el-ayaklarda olu?an hissizlik ve karyncalanma gibi ?ikayetler ?eklindedir. Hastalaryn ¼'ünde saç kayby görülür.

Kemoterapi Süresince Kendinize Nasyl Bakacaksynyz

• Daha az ve syk yemek yiyin. Günde 5 ila 6 defa aty?tyrma ?eklinde yiyece?iniz yemekler sindiriminize yardymcy olacaktyr. Meyve kokteylleri bir ö?ün için iyi bir seçenektir.
• Yemek yedikten sonra uzanmayyn. Sindirim için kendinize ve vücudunuza 1 saat civary izin verin. Yemekten sonra kysa yürüyü?ler yapmayy deneyin, dinlenmeye ihtiyaç duyarsanyz bacaklarynyz gergin ?ekilde oturun ve ba?ynyzy yastykla destekleyin.
• Yemekte syvy almayyn.Bu ?ekilde sindirim syvylarynyz tam güç çaly?acak ve sindirimi hyzlandyrarak hazymsyzly?y azaltacaktyr.Yemek aralarynda alabildi?iniz kadar syvy alyn.(en azyndan yemeklerden 1 saat önce ya da sonra). Sebze ve meyve sulary ve et/tavuk sulu çorba da içmeye çaly?yn. ?ekerden mümkün oldu?unca uzak durun e?er ?ekerli bir gyda yemek isterseniz, tahyldan elde edilen ürünleri deneyin.
• ?i?manlatycy tüm gydalardan uzak durun. Diyetinize dikkat edin ve taze meyve, buharda pi?mi? yada kaynatylmy? sebzeler, hafif tahyl ürünleri ve proteinlerinizi yemeye devam edin.
• E?er kusma ve ?iddetli ishal ya?yyorsanyz, sebze çorbalaryny deneyin. Bu diyetin tuzla desteklemesi elektrolitlerinizi dengede tutaca?y için kendinizi güçsüz hissetti?iniz zamanlarda sizi ve vücudunuzu dengesizliklerden koruyacaktyr.